حسين مير حيدر
68
معارف گياهى ( فارسى )
ايتاليا است خصوصا در جزيرهء سيسيل مىرويد و منّ « 1 » كه از اين درخت گرفته مىشود به عنوان مان سيسيل در بازار دارويى دنيا معروف است و مان تجارتى مىباشد كه از شيرخشتهاى مرغوب مىباشد . اين مانّ يا منّ در اثر نيش حشرهاى به نام Cicata orni L . به شاخههاى درخت بهطور طبيعى به خارج ترشح مىشود ولى چون مقدار آن از اين طريق زياد نيست معمولا براى برداشت محصول بيشتر مانّ شكافهايى به تنه و ساقههاى درخت وارد مىكنند تا مقدار بيشترى مانّ جارى شود . مانّ حاصل از زبان گنجشك گل مرغوبترين نوع مانّ و شيرخشت تجارتى است . رنگ آن سفيد مايل به زرد و متبلور است . بوى آن نامطبوع و كمى تهوعآور ، طعم آن ابتدا شيرين ولى پس از آن تند و تلخ مىشود و نظر به خواص دارويى زيادى كه دارد ارزش آن در بازار از سيار مانّها بيشتر است . تركيبات شيميايى از پوست تنهء درخت زبانگنجشك گل مانيت و گلوكوزيد فراكسين گرفته مىشود [ G . I . M . P ] . در گزارش ديگرى آمده است كه از پوست درخت علاوه بر مواد ياد شده اسكولين « 2 » مىگيرند و از غنچههاى گل آن سيكورين « 3 » گرفته مىشود . مادهء سيكورين تنها مادهء مشتق از كومارين « 4 » است [ S . G . I . M . P ] . خواص - كاربرد از نظر خواص برگها و ميوههاى آن شبيه زبانگنجشك است ولى مانّ حاصل از اينگونه از ساير مانّها مرغوبتر است كه معمولا به عنوان مسهل ملايم از آن استفاده مىشود و براى كودكان داروى بسيار خوبى است . مقدار مصرف اين شيرخشت به عنوان مسهل كودكان تا سه سالگى 15 - 5 گرم و تا 5 ساله 20 - 10 گرم و از 5 سال به بالا 30 گرم و براى اشخاص بزرگسال 60 گرم است . معمول است براى اينكه اثر تسهيل آن كمى بيشتر شود اين مان را با كمى برگ سنا ( براى كودكان
--> ( 1 ) . Manne ( 2 ) . Esculin ( 3 ) . Cichorin ( 4 ) . Coumarin